Teamdynamiek verbeteren
Dat hoeft niet altijd met een zwaar traject
“Nou Fred, dat was fijn gesprek. Ik stuur je vanmiddag het voorstel.”
“Eh… ik heet Peter.”
Ai.
Tijdens onze workshop Werkplezier vragen we deelnemers om in kleine groepjes een flinke werkblunder te bedenken. Klein, groot, gênant of absurd: alles mag.
Het duurt meestal niet lang voordat de eerste verhalen op tafel komen. “Wacht, ik heb er nog eentje…” De blunders worden erger en er wordt vooral ontzettend veel gelachen.
Daarna krijgen deelnemers de opdracht om zo’n blunder eens vanuit een totaal andere hoek te bekijken. Niet: wie heeft dit fout gedaan? Of: hoe hadden we dit kunnen voorkomen? Maar: het is gebeurd. Wat kunnen we er nu van maken?
Dat klinkt als een leuke oefening – en dat is het ook. Maar ondertussen gebeurt er iets interessants met een team. Fouten worden minder beladen. Mensen reageren anders op elkaar. Er ontstaat ruimte voor humor en creativiteit en het wordt makkelijker om toe te geven dat je zelf óók weleens iets verkeerd doet.
Precies daarin zit de kracht van dit soort workshops. Teamdynamiek verbeteren hoeft niet altijd te betekenen dat je een maandenlang coachingstraject, cursus of opleiding nodig hebt. Soms kan een middag van anderhalf uur al verrassend veel zichtbaar en bespreekbaar maken. En juist door samen iets te dóén, ontdek je vaak patronen die tijdens een gewoon werkoverleg verborgen blijven.
Teamdynamiek verbeteren begint met zien wat er speelt
Een lastige teamdynamiek herken je lang niet altijd aan grote conflicten of collega’s die niet met elkaar kunnen samenwerken. Veel vaker zit het in kleine, dagelijkse patronen. In hoe er naar elkaar wordt gekeken, welke ongeschreven regels er gelden en welk gedrag daardoor langzaam normaal is geworden.
Neem een opmerking als:
“Oh, zit jouw werkdag er alweer op?”
Het is vijf uur. Een collega klapt zijn laptop dicht en iemand maakt lachend die opmerking. Waarschijnlijk is degene die hem maakt het vijf minuten later alweer vergeten.
Maar bij die collega blijft hij misschien wel hangen.
Want wat niet wordt gezien, is dat hij ’s avonds regelmatig nog even inlogt. Of dat zijn werk voor die dag gewoon af is. Toch zit er een impliciete boodschap in: lang aanwezig zijn wordt blijkbaar gezien als hard werken.
Zo kan binnen een team ongemerkt een dynamiek ontstaan waarin mensen elkaar controleren. De lunch wordt snel achter het bureau gegeten. Wie een rondje gaat lopen, legt bijna automatisch uit waar hij naartoe gaat. En om vijf uur als eerste vertrekken voelt toch een beetje ongemakkelijk.
Niemand heeft ooit besloten dat het zo moet. Toch voelt iedereen de norm. En juist dat kan voor behoorlijk wat onderliggende stress zorgen.
Dit is maar één voorbeeld. In andere teams zit de dynamiek misschien in hoe er met fouten wordt omgegaan, wie altijd als eerste het woord neemt, welke ideeën wel of niet serieus worden genomen of hoeveel ruimte mensen voelen om zich uit te spreken.
Wie de teamdynamiek wil verbeteren, moet dus eerst zichtbaar krijgen welke ongeschreven patronen binnen een team zijn ontstaan.
Hoe kun je teamdynamiek verbeteren zonder zwaar traject?
Je kunt natuurlijk een vergadering inplannen en vragen:
“Waar krijgen jullie energie van en wat hebben jullie van elkaar nodig?”
Grote kans dat het even stil blijft.
Teamdynamiek verbeteren kan juist makkelijker worden wanneer je niet begint met praten over de teamdynamiek.
Tijdens onze workshops halen we deelnemers met creatieve, actieve en speelse werkvormen uit hun automatische piloot. Dat is soms hard nodig. Veel teams komen namelijk binnen met hun hoofd nog volledig bij het werk. De mailbox zit vol, de telefoon is de hele ochtend gegaan en ondertussen moeten er privé ook nog allerlei ballen in de lucht worden gehouden.
Mensen zijn fysiek aanwezig, maar in hun hoofd nog bezig met de rest van de dag.
En eerlijk is eerlijk: soms is de eerste reactie op een workshop Werkplezier dan ook iets in de trant van:
“Werkplezier? We hebben het al druk genoeg. Nu dit ook nog.”
Maar juist doordat deelnemers niet anderhalf uur naar een verhaal hoeven te luisteren, verandert die sfeer vaak verrassend snel.
Van ‘nog een moetje’ naar samen lachen
Door beweging, humor en creatieve opdrachten verdwijnt de voorzichtigheid. Mensen hoeven even niet het juiste antwoord te geven of een probleem op te lossen. Ze mogen proberen, reageren, fouten maken en vooral ook samen lachen.
De blunder-oefening is daar een mooi voorbeeld van. Op het moment dat iedereen verhalen begint te delen, ontstaat er al snel een gevoel van: gelukkig, ik ben dus niet de enige die af en toe iets ongelooflijk stoms doet.
En vervolgens gebeurt er meer.
De collega die normaal vooral afwacht, doet ineens enthousiast mee. Mensen bouwen voort op elkaars ideeën. Waar tijdens een vergadering snel een “ja, maar…” klinkt, ontstaat nu vaker een “ja, en als we dan ook nog…”
Ergens tijdens zo’n workshop komt regelmatig het moment waarop iemand zegt:
“Eigenlijk doen we dit op ons werk dus ook.”
En dan gaat het ineens niet meer over de oefening. Het gaat over het team.
Waarom schieten we een nieuw idee zo snel af? Waarom praten we vooral met elkaar als er iets misgaat? Waarom vinden we het spannend om een fout toe te geven? En welke patronen zijn er eigenlijk ingeslopen zonder dat we het zelf doorhadden?
Bij een team kwam tijdens zo’n reflectiemoment bijvoorbeeld het besef: “Eigenlijk praten we alleen met elkaar als er iets misgaat.” Een collega merkte vervolgens op hoe lang het geleden was dat ze samen zo ontspannen hadden gelachen.
Dat is een heel ander vertrekpunt voor een gesprek over samenwerking.
Ook diepere teamdynamiek kan zichtbaar worden
Sommige patronen zitten nog wat dieper.
Er zijn bijvoorbeeld teams waarin bepaalde medewerkers veel invloed hebben bij een leidinggevende of zichzelf heel goed weten te positioneren. Andere collega’s kunnen inhoudelijk minstens zoveel bijdragen, maar zijn minder zichtbaar.
Langzaam kan daardoor een dynamiek ontstaan waarin mensen voorzichtiger worden. Ze spreken zich minder snel uit, houden ideeën voor zichzelf of nemen minder initiatief.
Je hoeft daar niet altijd direct een zwaar gesprek over te voeren om iets zichtbaar te maken.
Juist wanneer mensen tijdens een workshop tijdelijk uit hun normale rollen stappen, zie je andere kwaliteiten naar boven komen. Dat maakt zo’n activiteit niet alleen leuk, maar ook een laagdrempelige manier om de teamdynamiek te verbeteren.
Tijdens een schilderworkshop, Magisch Management, een jongleertraining met reflectie of een andere gezamenlijke opdracht telt even niet wie de hoogste functie heeft of tijdens vergaderingen altijd als eerste praat.
Iemand blijkt enorm goed in het verbinden van ideeën. Een ander houdt overzicht. Weer iemand zorgt ervoor dat de groep doorgaat als iets niet meteen lukt. En een collega die op kantoor nauwelijks opvalt, neemt tijdens een opdracht misschien ineens heel natuurlijk het initiatief.
Door die kwaliteiten vervolgens ook naar elkaar uit te spreken, ontstaat een ander beeld van de waarde die iedereen binnen het team heeft.
Plezier is geen onderbreking van het echte werk
Werkplezier wordt nog weleens gezien als iets extra’s. Eerst moet het echte werk gebeuren en als er tijd over is, kunnen we iets leuks met het team doen.
Maar plezier heeft zelf een functie.
Wanneer mensen ontspannen, ontstaat ruimte om anders naar elkaar te kijken. Ze durven makkelijker iets te proberen, maken sneller een fout zonder zich ervoor te schamen en komen makkelijker met ideeën.
Tijdens de workshop Werkplezier zien we regelmatig dat mensen binnenkomen met een vol hoofd en anderhalf uur later zeggen:
“Mijn hoofd voelt weer leeg.”
“Ik voel weer lucht.”
Of:
“We hadden dit als team echt even nodig.”
De werkdruk is daarmee natuurlijk niet verdwenen. De deadlines zijn er nog steeds en die mailbox wacht ook gewoon.
Wat veranderd is, is de energie waarmee mensen weer verdergaan en de manier waarop ze samen omgaan met alles wat er op hen afkomt.
En dat is belangrijk. Want werkplezier is niet alleen een leuke onderbreking van het werk. Samen lachen en ontspannen kan spanning uit een groep halen, mensen dichter bij elkaar brengen en ruimte creëren om anders naar situaties te kijken.
Teamdynamiek verbeteren kan ook gewoon leuk zijn
Een workshop van anderhalf uur lost geen diepgewortelde organisatieproblemen op. Wanneer er serieuze conflicten of structurele problemen spelen, is er soms meer nodig.
Maar dat betekent niet dat ieder team meteen een maandenlang coachingstraject nodig heeft.
Een middag kan al genoeg zijn om uit de automatische piloot te stappen. Om te ontdekken dat die grappig bedoelde opmerking toch iets met een collega doet. Om kwaliteiten bij collega’s te ontdekken die op kantoor nauwelijks zichtbaar worden. Of om te ervaren dat fouten maken een stuk minder spannend wordt wanneer je er samen ook om kunt lachen.
En vooral: om weer eens ontzettend veel plezier met elkaar te hebben.
More Balls gebruikt daarvoor onder andere de workshop Werkplezier, Magisch Management, schilderworkshops en jongleertrainingen met reflectie. Activiteiten waarin plezier en inhoud bewust naast elkaar bestaan.
Want teamdynamiek verbeteren hoeft niet te beginnen met nóg een serieus gesprek over wat er allemaal niet goed gaat.
Soms begint het met samen iets doen, hard lachen en ineens denken:
Hé… dit zegt eigenlijk best veel over hoe wij met elkaar samenwerken.
